Posadzka drewniana na ogrzewaniu podłogowym

 

Parkiet lub deski trójwarstwowe można z powodzeniem kłaść na ogrzewanie podłogowe. Prace te wymagają jednak dużej wiedzy i doświadczenia parkieciarskiego. Częsty brak wiedzy na ten temat wywołuje lęk nawet u doświadczonych parkieciarzy. Najprościej wtedy odradzić układanie drewnianej posadzki a przecież posadzki drewniane na ogrzewanym podkładzie to codzienność na dzisiejszym rynku budowlanym Europy.

PARKIET I JEGO WŁAŚCIWOŚCI NA OGRZEWANIU PODŁOGOWYM

Drewno jest materiałem higroskopijnym, który przyjmuje i oddaje wilgoć z otoczenia.
Adsorpcja(pęcznienie drewna) i desorpcja (skurcz drewna) są trwałymi i nigdy nie kończącymi się właściwościami drewna. Ażeby posadzkę parkietową utrzymać w bezruchu należy otoczyć ją stałą wilgotnością powietrza 50% i temperaturą otoczenia 200C, co odpowiada wilgotności drewna 9% otrzymanej w wyniku technicznego suszenia i mierzonego metodą suszarkowo-wagową. Poza tym musi być ona ułożona na suchym podkładzie.
Niestety takich warunków nie da się utrzymać, ponieważ na ciągłą zmianę wilgotności drewna mają wpływ: wilgotność jastrychu, zmienny klimat otoczenia, wietrzenie, klimatyzacja, promieniowanie słoneczne, zabiegi pielęgnacyjne posadzki drewnianej, itp. Latem parkiet osiąga wilgotność 11-13% zimą zaś 5-7%. Na taką różnicę zawartości wody związanej w ściankach komórek drewna reaguje drewno z różną szybkością. Panele parkietowe wielowarstwowe, zgodnie z danymi producentów, mają różne skurcze nawet przy tych samych gatunkach użytego drewna.

Szybkość reakcji drewna wskutek zmian wilgotności powietrza
Gatunek drewna
Szybkość zmian gabarytów i formy
Dąb wolno
Buk
szybko
Klon średnio
Jesion wolno
Merbau wolno
Teak
wolno
Obliczenia dotyczą parkietu o grubości 22mm i średniego skurczu gatunku drewna

Ogrzewanie podłogowe wymaga starannego rozeznania wszystkich aspektów dotyczących tego tematu. Jednym z tych aspektów jest prawie dwukrotnie większy skurcz drewna ułożonego na podkładzie grzewczym w okresie między latem z zimą, niż przy ogrzewaniu centralnym. Następnym problemem jest rozszerzalność liniowa rozgrzanego podkładu i skurcz posadzki drewnianej pod wpływem temperatury i suchego otoczenia.
Z wieloletniego doświadczenia wiadomo, że drewna "problematyczne" - tzn. takie, które wykazują duży współczynnik skurczu i pęcznienia oraz szybką reakcję przy napływie dodatkowej wilgoci lub jej oddaniu nie nadają się do stosowania na ogrzewanie podłogowe. Należą do nich m.in.: buk, jesion, grab, guatambu, kempas, wenge, klon, brzoza. Wymienione drewna, jak buk, jesion, klon nie poddane modyfikacji reagują bardzo szybko na zmiany klimatu w pomieszczeniu, w którym zostały ułożone.

Różnice skurczu w % o 1 % zmiany wilgotności drewna
Dąb 0,26
Buk
0,31
Klon kanadyjski
0,27
Jesion 0,30
Merbau 0,20
Teak
0,21
Parkiet wielowarstwowy 0,015-0,035

Należy unikać również cienkich i szerokich desek z jednowarstwowego drewna.
Optymalny stosunek szerokości do grubości powinien wynosić 1:4, tzn. na każdy 1 centymetr grubości przypadają 4 centymetry szerokości.
Typowy parkiet posiada grubość 2,2 cm i jest szeroki na 6-7 cm. Parkiet taki teoretycznie możemy kłaść na podkładzie ogrzewanym. Parkiet ten posiada oporność przewodzenia ciepła w zakresie 0,10 m2K/W, (pamiętajmy - im niższa liczba, tym materiał bardziej energooszczędny), a więc nie przekracza dopuszczalnej normy EN-1264, która dla podłóg ogrzewanych przewiduje wartość przenikania ciepła 0,10 m2K/W.
Zależnie od wzoru ułożenia parkietu występują w posadzce parkietowej siły, które się dodają lub powodują iż parkiet nie wykonuje nadmiernej "pracy". Takim niebezpiecznym wzorem, powodującym działanie sił sumujących jest "okrętówka". Wzory bezpieczne to "jodełka", "kwadraty", "plecionka". Poprzez wybranie odpowiedniego wzoru siły powodujące pęcznienie i skurcz drewna mogą zostać zredukowane nawet o 50%.
Różne rodzaje parkietu wykazują zróżnicowane wartości oporu przenikania ciepła uwarunkowane przez grubość i budowę posadzki drewnianej.

Szybkość reakcji drewna wskutek zmian wilgotności powietrza
Rodzaj parkietu
Grubość
Opór przenikania ciepła m2K/W
Mozaika dębowa
8 mm
0,038
Lamparkiet dębowy
10 mm
0,048
Parkiet bukowy
10 mm
0,056
Parkiet deszczułkowy dębowy
22 mm
0,105
Parkiet trójwarstwowy, dwuwarstwowy
10 mm
0,065
Parkiet przemysłowy
23 mm
0,105
Trójwarstowy, dwuwarstwowy/pływająco
13 mm
0,131 + podkład

Przewodność cieplna drewna
Gatunek drewna
λ= W/m K
Dąb
0,20
Klon
0,17
Czereśnia 0,17
Buk 0,16
Jesion
0,15
Sosna 0,14
Orzech
0,13
Świerk 0,12

Zgodnie z normą EN-1264 parkiet lity, deski, parkiet przemysłowy do grubości 23 mm, a nawet bruk drewniany do 30 mm grubości, można kleić do podkładu grzewczego, np. dwuskładnikowym klejem poliuretanowym.

Parkiet przemysłowy

Jest to klej o wysokich właściwościach mechanicznych, wyższych od kleju syntetycznego. Ten rodzaj kleju nie ulega degradacji w wyniku wysokich temperatur, jakie występują w podkładzie. Wykazuje również pewną (aczkolwiek niewielką) elastyczność, a po wyschnięciu pracuje w niewielkim zakresie wraz z drewnem podczas zmian klimatycznych w pomieszczeniu. Tym bardziej jest to istotne, że przy ogrzewaniu podłogowym kurczenie się drewna w trakcie rozpoczętego sezonu grzewczego rozpoczyna się od spodu. Dla ekstremalnych warunków, w jakich znajduje się podgrzewana posadzka parkietowa najbardziej zalecanymi klejami są jednak kleje poliuretanowe jednoskładnikowe.
Należy także zwrócić uwagę na oznakowanie określające niską emisyjność związków organicznych znajdujących się w kleju. Klej taki ma oznaczenie EC-1. Jest od zdrowszy dla otoczenia, ponieważ w przeciwieństwie do kleju syntetycznego nie zawiera niskowrzących rozpuszczalników.
Parkiety warstwowe należy kleić do podkładu ogrzewanego. Suma trzech warstw takiego parkietu o całkowitej grubości 15 mm dają opór przenikania ciepła równy 0,105 m2K/W. Montaż na podkładzie ogrzewanym parkietu trójwarstwowego przy długościach powyżej 1200 mm wymaga również klejenia pióra i wpustu części czołowej i boków na długości około 30 cm białym klejem wodoodpornym.

Podkład grzewczy
Jastrychy ogrzewane mogą być wykonane z cementu, anhydrytu i bituminu.
Przy stosowaniu różnych materiałów wiążących i różnych ich wytrzymałości muszą zostać uwzględnione odpowiednie grubości tych jastrychów. Niezwykle ważny jest także rodzaj zabudowy (ułożenia rur) samego wodnego ogrzewania podłogowego.
Występują trzy rodzaje zabudowy rur wodnych: A, B, C.
Najpopularniejsze jest zabudowanie rur typu "A".

Przekrój podłogi z ogrzewaniem Typ A wg PN-EN 1264-1
Przekrój podłogi z ogrzewaniem Typ B wg PN-EN 1264-1
Przekrój podłogi z ogrzewaniem Typ C wg PN-EN 1264-1
1. Strop
2. Izolacja cieplno-akustyczna
3. Rury wodne
4. Jastrych

Podział zabudowy rur wodnych typu A w zależności od odstępu rur od izolacji cieplnej
Typ
Odstęp rur od izolacji cieplnej
A1 0 do 5 mm
A2
5 do 15 mm
A3 powyżej 15 mm

Uwaga:
zbyt cienka warstwa jastrychu nad rurami grzewczymi może doprowadzić do szkód posadzki drewnianej.

Jastrychy cementowe ogrzewane nie mogą mieć większej powierzchni bez dylatacji ruchowej niż 30m2. jastrychy anhydrytowe mogą mieć powierzchnię bez dylatacji ruchowych nawet parokrotnie większą.
Podkład ogrzewany pod różnego rodzaju posadzki musi być równy, a jego odchylenie od poziomu na odcinku jednego metra nie może przekraczać 4 mm (3mm po szpachlowaniu). Musi być on stabilny, nie wykazywać pęknięć, a wszystkie ewentualne pęknięcia i dylatacje pozorne muszą być trwale ze sobą powiązane. Wszystkie te i dalsze prace przygotowawcze powinny być wykonane zgodnie ze stanem i regułami technicznymi obowiązującymi w dzisiejszym parkieciarstwie.
Najważniejszym działaniem parkieciarza jest wykonanie pomiarów wilgotności podkładu i parkietu. Pomiar taki można w prosty sposób przeprowadzić przy pomocy odpowiedniego przyrządu. Należy jednak pamiętać , że drewno, które ma być układane na ogrzewaniu podłogowym powinno znaleźć się na budowie bezpośrednio przed układaniem i musi mieć wilgotność nie większą niż 9%.
Parkiet nie powinien być magazynowany w pomieszczeniach, w których trwają tzw. mokre prace na wiele dni czy tygodni przed rozpoczęciem prac parkieciarskich.
Podkład cementowy lub anhydrytowy musi być osuszany z godnie z planem. Jeżeli są w niej zabudowane (należy to sprawdzić w dokumentacji!) rury wodne typu A, podkład należy wygrzewać dwukrotnie.
Osuszanie podkładu grzewczego można przyspieszyć włączając ogrzewanie podłogowe, ale nie można tego zrobić wcześniej niż po 28 dniach od wylania dla jastrychów cementowych oraz po 7 dniach w przypadku jastrychów anhydrytowych. Wcześniejsze włączenia ogrzewania spowoduje zniszczenie podkładu.

Parkieciarz nie może przystąpić do montażu parkietu, jeżeli podkład nie zostanie wygrzany.
Wygrzewanie takie należy do obowiązku wykonawcy ogrzewania podłogowego, który powinien z tej czynności spisać odpowiedni protokół.
Bez tego protokołu parkieciarz nie może przystąpić do klejenia posadzki drewnianej.
Powszechne jest, że wykonawcy ogrzewania nie przeprowadzają wygrzania jastrychu, kończą swoją pracę wyłącznie na próbie ciśnieniowej, uprzedzajmy więc inwestora o takim wymogu i żądajmy dokumentu jego potwierdzenia.

Podkład należy rozgrzewać dwukrotnie z trzech zasadniczych powodów:
1. podkład cementowy wykonany miksokretem nie jest w stanie otoczyć ściśle rury po jej obwodzie.

Rura ogrzewania podłogowego w podkładzie cementowym

Rura ogrzewania podłogowego w podkładzie cementowym

W tej komorze gromadzi się wilgoć z podkładu w postaci wody, która musi zostać usunięta.
2. w związku z brakiem punktów pomiaru wilgoci w podkładzie, podkład należy ogrzewać dwukrotnie.
3. jeżeli przerwa między wygrzewaniem podkładu jest dłuższa niż 7 dni należy powtórnie uruchomić wygrzewanie.

Drugie wygrzewania następują według poniższego systemu:

1 dzień 200C
2 dzień 300C
3 dzień 400C
4 dzień 500C

na maksymalnej temperaturze trzymać przez 4 dni, następnie obniżać temperaturę codziennie o 100C, aż do osiągnięcia 200C.

Pop przeprowadzonym (według ustalonych zasad) dokładnym osuszaniu (wygrzaniu) podkładu należy przystąpić do pomiaru jego wilgotności w oznakowanych miejscach. Są to cienkie, sterczące pionowo elementy z tworzywa sztucznego, ułożone przed wylewaniem jastrychu w miejscach, w których nie przebiegają rury wodne.
Punktów tych z reguły brakuje, a podkład z ogrzewaniem podłogowym i nieoznaczonymi w nim punktami do bezpiecznego dokonania pomiaru to codzienność.
Pomiar wilgotności podkładu należy wykonać samodzielnie i nie wystarczy w tym przypadku wypytanie inwestora o podstawowe dane od kiedy jastrych był ogrzewany i jak długo. Często odpowiedzi na te pytania padają ad hoc, a parkieciarz bierze je za dobrą monetę.
Pytać do dobra rzecz, zaufać doświadczeniu tym bardziej, ale najpewniejsze to sprawdzić wszystko samemu. Tylko co zrobić, jeżeli nawet posiadamy sprzęt do dokonania tych pomiarów, a brakuje tego jednego lub jeszcze lepiej dwóch oznaczonych miejsc , pod którymi nie przebiegają rury.
Tym bardziej, że jest to obowiązek włącznie z naniesieniem tego pomiaru do protokołu i przedłożeniu do podpisu inwestorowi.
W takiej sytuacji pomocna może być tzw, próba foliowa.

Po wykonanym osuszaniu podkładu, zgodnie z protokołem wygrzewania, na oczyszczone z pyłu miejsce naklejamy szczelnie ok. 1,0m2 przeźroczystej folii o grubości 0,2 mm - 0,4 mm. Na większych powierzchniach wskazane jest wyklejenie folii w kilku miejscach. Po wykonaniu tej czynności ogrzewamy jastrych do maksymalnej temperatury przez dwa dni. Następnie wyłączamy ogrzewanie i sprawdzamy, czy pod folią znajduje się para lub skroplona para w postaci wody. Jeżeli pod folią znajduje się woda oznacza to, że jastrych jest mokry, rozpoczynamy więc ponowne grzanie podkładu zgodnie z protokołem. Metoda ta nie gwarantuje jednak 100% pewności, no i nie możemy określić poziomu wilgotności jastrychu.
Najbardziej pewną metodą oznaczania wilgotności podkładu jest metoda karbidowa CM, jednak pomiar ten musi być przeprowadzony w uzgodnieniu z firmą wykonującą ogrzewania podłogowe, po wskazaniu przez nią miejsc wolnych od rurek grzewczych.
Do wyszukania miejsc, w których nie przebiegają rury służą również od niedawna tzw. ekrany termiczne. Rozwiązanie takie znaleziono w Szwajcarii i nazwano go CPM - Monitor. To nieodzowny i tani ekran w porównaniu ze szkodami, jakie mogą powstać w wyniku nie przeprowadzonych materiałów. Ekran ten to wrażliwa na temperaturę folia, którą rozkłada się na powierzchni ogrzewanego podkładu. Wrażliwa na temperaturę ciemna folia zmienia kolor i optycznie ze 100 procentową pewnością można określić wolne od rur przestrzenie.
CPM - Monitor, a właściwie termofolie zostały przystosowane do sezonu zimowego i letniego. Folia posiada także płaszcz ochronny, chroniący ekran przed uszkodzeniem typu zadrapania. Cechuje ją wysoka dokładność pokazania rur ukrytych w podkładzie nawet na głębokości poniżej 80 mm.
Dopóki monterzy ogrzewania podłogowego nie będą zobowiązani normą do osadzania prętów w miejscach wolnych od rur, które po ułożeniu jastrychu wystają na zewnątrz, dopóty firmy parkieciarskie takie ekrany powinny mieć na swoim wyposażeniu.
Ekran ten jest gwarancją na pozbawione ryzyka pomiary.

Maksymalne wartości wilgotności podkładów pod parkiet % CM
Rodzaj jastrychu
Nieogrzewany
Ogrzewanie podłogowe
cementowy
2,0 (1,8 - buk)
1,5
anhydrytowy
0,5
0,3
magnezjowy
3,12
0,056
Parkiet deszczułkowy dębowy
22 mm
nie stosujemy

Do montażu parkietu można przystąpić przy temperaturze jastrychu 15 - 200C i  maksymalnej wilgotności powietrza 65%.
Przy nowo ułożonym parkiecie na podkładzie ogrzewanym, przy pełnym związaniu kleju należy przeprowadzić wstępne ogrzewania polegające na podgrzaniu wody do 350C przez cztery dni, a następnie podniesieniu temperatury do 500C przez dwa dni. Po tym czasie należy ogrzewanie obniżyć do temperatury, w której osiągnie się żądaną do lakierowania temperaturę 200C. Tym samym uzyska się optymalne warunki do pełnej funkcjonalności posadzki.

ZABEZPIECZENIE POWIERZCHNI PARKIETU
Co położymy na powierzchnię parkietu zależy nie tylko od optycznych (estetycznych) wymagań klienta, lecz także od gatunku drewna i miejsca, w którym zostanie ułożona posadzka drewniana. Do lakierowania należy używać lakierów podkładowych i nawierzchniowych o niskim stopniu sklejania bocznego deszczułek parkietowych.

Olej albo wosk, a może olejo-wosk:
- zastosowanie tego systemu powoduje niewielkie tłumienie przyjmowania (adsorpcji) wilgoci z otoczenia i oddawania (desorpcji) go z powrotem, a tym samym szybką i odwracalną reakcję posadzki na zmienne warunki klimatyczne.

Lakier wodorozcieńczalny
- powoduje średnie tłumienie przyjmowania wilgoci z otoczenia, a tym samym wydłużającą się reakcję lakierowanej posadzki drewnianej na zmiany klimatu otoczenia.

Lakiery syntetyczne
- następuje duże tłumienie przyjmowania wilgoci z otoczenia, a w związku z tym bardzo powolna reakcja posadzki parkietowej na zmiany klimatyczne otoczenia.

ZALECENIA:

  • Maksymalna temperatura powierzchni powinna wynosić 26-280C. W celu sprawdzenia właściwego użytkowania podłogi przez inwestora korzystne jest wbudowanie pod posadzkę plomb temperatury.
  • Podkład, drewno i otoczenie należy traktować zgodnie z najnowszym stanem techniki parkieciarskiej.
  • Przed montażem parkietu należy przeszlifować powierzchnię podkładu.
  • Podkłady ogrzewane powinny być wygrzane zgodnie z protokołem.
  • Opór przenikania ciepła parkietu nie powinien być większy niż 0,10 m2x K/W.
  • Podczas montażu parkietu i w trakcie jego użytkowania utrzymywać właściwe warunki klimatyczne pomieszczenia
  • Inwestorowi należy przekazać wskazówki dotyczące pielęgnacji posadzki drewnianej ze wskazaniem na utrzymanie odpowiedniego klimatu pomieszczenia.
  • należy unikać posadzek wykonanych z gatunków drewna o dużym skurczu lub ewentualnie użyć jako alternatywne w postaci parkietu wielowarstwowego.
  • Stosować elementy parkietu o niedużych rozmiarach.
  • Posadzkę drewnianą należy zawsze kleić do podkładu. Dzięki temu uzyska się lepsze przenikanie ciepła i zredukuje skurcz i pęcznienie drewna
  • Na drewnianych posadzkach ogrzewanych nie należy rozkładać dywanów, pod którymi tworzy się strefa ciepła bez wymiany powietrza. Powstają w tych miejscach wyraźne i duże szczeliny.

Tekst, którego Autorem jest Pan Jarosław Kurnikowski, ukazał się w piśmie Profesjonalny Parkiet Nr 5/43/2008

Tekst: Jarosław Kurnikowski


[ Powrót na górę strony ]